عنوان :‌ نابرابري هاي جنسيتي در زندگي خانوادگي سالمندان تهراني (طرح يک مسالهفرهنگي)

نویسنده(گان) : قاضي طباطبايي سيدمحمود,ميرزايي محمد,كوششي مجيد

نشر در :‌ نشریه مطالعات فرهنگي و ارتباطات 

تاریخ نشر : بهار 1387

چکیده

مقدمه و هدف : تغييرات جمعيتي و اجتماعي سالهاي اخير عرصه هاي مهمي از زندگي اجتماعي و خانوادگي سالمندان را تحت تاثير قرار داده و در اين ميان پس افتادگي فرهنگي زمينه بروز مشکلات متعددي را براي آنان فراهم کرده است. احتمال بالاتر و زود هنگام تر مرگ شوهر پيامد قابل انتظار الگوهاي ازدواج و مرگ و مير و در نتيجه بيوگي زنان سالمند معمول تر است. اغلب زنان سالمند بيوه سابقا در خانواده گسترده تامين مادام العمر داشتند و بيوگي زودهنگام آنان به ندرت موجب بروز محروميتها و آسيبهايي براي اين گروه مي شد، در حالي که به دنبال اثر فرايند نوسازي و جهاني شدن در جامعه امروزي اين امر محدود و يا دشوار شده است. اين فرآيند از سوي ديگر دسترسي و همراهي فرزندان را نيز تحت الشعاع هنجارهاي حفظ زندگي شخصي قرار داده و با توجه به ثبات عناصر فرهنگي و حقوق مدني، موجب شده است تا والدين سالمند خصوصا زنان از گذر اين تغييرات آسيب پذيرتر شوند. اين مقاله قصد دارد به طرح چنين مشکلي بپردازد.

داده هايي که براي انجام اين کار مورد استفاده قرار گرفته است، نتايج يک تحقيق پيمايشي تحت عنوان "شبکه هاي حمايت اجتماعي، ترتيبات زندگي و سلامت سالمندان در شهر تهران" است که بر روي نمونه اي با جمعيت 527 سالمند 60 سال به بالا در شهر تهران انجام شده است. يافته هاي اين تحقيق به طور خلاصه نشان مي دهد که سالمندي و مسايل و مشکلات ناشي از آن در شهر تهران زنانه است. زنان بيشتر از مردان تنها زندگي مي کنند، از نظر اقتصادي ناتوان تر از مردان هستند و به دليل عدم تطابق قوانين با شرايط جديد و مقاومت برخي عناصر فرهنگي در مقابل تغييراتي که زندگي خانوادگي سالمندان را تغيير داده است، شرايط نابرابري بر زندگي زنان سالمند حاکم شده، به شکلي که آنان را حتي در برآورده کردن نيازهاي اوليه زندگي مثلا مسکن و سرپناه ناتوان کرده است.