عنوان کتاب: انسجام ملی وتنوع فرهنگی
نویسنده:دکتر سیدرضا صالحی امیری
انتشارات:کمیل/پژوهشکده تحقیقات استراتژیک مجمع تشخیص مصلحت نظام/گروه پژوهشهای فرهنگی واجتماعی
سال نشر:بهار١٣٨٨
جکیده کتاب
تاریخ ایران نشانگر این مسئله است که ایرانیان از هر قوم و ملتی دغدغه حفظ وحدت ملی و تمامیت ارضی داشته‌اند و وحدت همواره محور پیوستگی نژادی و تاریخی ایرانیان بوده‌است؛ این پیوستگی راز بقای ایران و نجات كشور در مقابل هجوم و اشغال بیگانگان است.از منظر تئوری‌های علوم سیاسی، عواملی مانند تضعیف دولت ملی، کاهش قدرت حکومت مرکزی، نقش آفرینی دموکراسی، کثرت‌گرایی، فدرالیسم، ناسیونالیسم قومی، سلطه‌طلبی، قطبی شدن جامعه و نیز عدم استقرار جامعه مدنی موجب بروز بحران‌های قومی و از عوامل اصلي تضعيف انسجام ملي است. تجربۀ دو جنگ جهانی، تجربۀ سقوط بلوک شرق (تجربۀ تجزیۀ شوروی سابق) و شیوع درگیری‌های قومی در دنیا، جنگ‌‌های متعدد در کشورهای قومی جهان، جهانی شدن و اندیشه‌هایی که در پی آن ظهور و نمو پیدا نمود، انقلاب اطلاعاتی ـ ارتباطی و تشکیل بافت‌های متراکم چند فرهنگی،چند زبانی،چند قومی و... الزام بیشتری برای بحث در این حوزه و شناسایی مدل‌ها و روش‌های مطلوب برون‌رفت از بحران‌های قومی و تنوع فرهنگی را ایجاد می‌کند.در تمامی نظریه‌های نوسازی و توسعۀ سیاسی که دهه‌های 1950 و 1960 مطرح شدند، برسیاست همگون‌سازی تأکید شده و دولت ملی برای کسب ثبات و توسعۀ سیاسی، همگونی فرهنگی را به عنوان پیش شرط توسعه تلقی می‌نمود. منظور از همگونی نیز وحدت و اشتراک در ارزش‌ها و احساسات مشترک بود. به همین دلیل «کار دوویچ» معتقد بود که مفهوم ملیت و به همین‌سان انسجام ملی مستلزم ارزش‌های مشترک،احساسات مشترک و دلبستگی به نمادهاست. با عنایت به این مسائل، واضح است که انسجام ملی در سیاست مدرن به معنای وحدت ارکانیگی تمامی اعضای جامعه نسبت به ارزش‌های کلان جامعه می‌باشد.به دلیل حساسیت مسئله قومیت‌ها در ایران، تحقیقاتی چند در ارتباط با قومیت،اقلیت،تنوع فرهنگی و مباحث مرتبط با آن در حوزۀ موضوعات محلی از جمله کردستان‌شناسی،آذربایجان‌شناسی و غیره با تأکید بر مقولاتی مانند زبان،شیوه‌های زیست،آداب و رسوم و سنن انجام شده است، ولی با کمال تاسف هم‌چنان فقر ادبیات و تحقیقات راهبردی و کارکردی در این حوزه محسوس است.انتظار می‌رود کلیه اندیشمندان و صاحبان قلم، به‌دلیل حساسیت شرایط فرهنگی و سیاسی و قومی ایران‌زمین، تلاش بیشتری برای ارائه تحقیق و تالیف و پژوهش در این حوزه بنمایند.کتاب حاضر در چهار فصل و یک نتیجه‌گیری ارائه شده است: فصل اول به مفاهیم و دیدگاه‌های نظری می‌پردازد؛ فصل دوم نظریه‌های انسجام را تشریح می‌نماید؛ در فصل سوم سیاست‌های فرهنگی بررسی خواهدشد؛ فصل چهارم با عنوان تهدیدات و فرصت‌های ناشی از تنوع فرهنگی مباحث مختلفی را در بر دارد و در پایان، نتیجه‌گیری آورده شده که شامل راهبردها، سیاست‌ها و پیشنهادهاست.